Freitag, 31. August 2007

endless rhythm, boundless sky: Rilke for Cebuanos

Sometime ago in the Philippines, I came across the english translation of the poems of Rainer Maria Rilke (1884-1894) and was immediately struck by its magnificently elegant, romantic, and mystical lines. I told then myself "oh, if I could only read the original." I didn't have any inkling then that many years later, I would not only read Rilke in the original German but would be so inspired to translate some of them into my very own tongue- Cebuano.

Here for those of you whom I met in our recent vacation in the Philippines and who are asking for these Cebuano translations. I'm putting them in my blog.

For the benefit of those who read and speak Cebuano and German, I'm also printing the original. I'd be grateful for your comments. For the Cebuano, I owe Karl Gaspar from Davao already lots of it.

 

I. KUNG ADUNA LANG UNTAY GAMAY NGA KAHILUM

 

KUNG aduna lang untay gamay nga kahilum

Kung ang mga wala damhang kasaba ug matag unya’ng hagikhik sa mga silingan,

kung ang kahigwaus gikan sa akong          kinailadman

dili makababag sa akong pagpulaw-:

 

Mahimong molupad ang akong hunahuna linibu ka pilo hanggtud sa imong baybayan

Aron ikaw maangkon (bisan tuod hangtud sa usa ka pahiyum lang),

ug ang tibuok kong kinabuhi kanimo igasa

agig pasalamat.    

 

 

II. SUD-ONGA

 

SUD-ONGA, nasayod ko nga sila nga dili maantigong mosunod sa mga uso sa kalibutan;

apan abtik moambit sa takulahawng  pagsubang sa langitnong himaya, mahiuna. Ang paglupad padulong sa Gugmang walay kinutuban, mosunod,

walay pag-undang.     

 

Sa dili pa sila mopahiyom

Makahilak na sila sa Kalipay;

sa dili pa motulo ang ilang mga luha

ilang kasadya, wala nay katapusan.

 

Ayaw ko pangutan-a

hangtud kanus-a nila bation; hangtud kanus-a man nila masud-ong? Kay dili man makita ang dili matukib nga langit sulod 

sa kasing-kasing.

 

Usa ka kapalaran. Diin ang tibuok katawhan

makit-an. Gatindog morag Tore. Katumpagon.

Apan ang naghigugmaay dugay rang

nakalingkawas, adto sa kinabuhing

wala’y katapusan. Kinsa’y mopabalik sa Himaya?

 

 

 

 

III. GADAGAYDAYNG LANGIT

 

GADAGAYDAYNG langit ug matahom nga bulalakaw makahupay sa mga kahigwaos.

Imbis sa unlan magahilak, ipagawas. Dinhi uban sa mga gahilak, paingon sa makahupay nga hulagway, aron imong  mahikap, ang tuburan sa makaibog nga kawanangan. Kinsay makapugong, kung ikaw didto molusob, gibuswak og kusog? Walay usa. Gawas nuon, kung ikaw mismo hingkalit  mituyok pasulod sa imong kaugalingong mapasigarbuhong kapunawpunawan. Pagginhawa.

Ginhawaa ang kangitngit sa kalibutan ug bukha ang mga mata! Usba. Pagaan ug sa walay paghunahuna sandig pataas, palalum sulod kanimo. Ang gipapas nimong larawan  maggasa kanimo ug kaugalingong kawanangan.        

 

 

IV. ANG KARUSEL

Ang hardin sa Luxemburgo

 

UBAN sa atop ug iyang anino

taud-taod nga  gatuyok-tuyok ang karusel hinimo sa mga kabayong de color, tanan nagagikan sa tugwayanan, morag nagduha-duhang mopaubos, unya mopataas.

Pipila kanila hago ang hitsura apan ang ilang mga pininturahang nawong makalingaw; ang leon nga nakapula morag nasuko uban kanila, ug sa matag karon ug unya ang puting elepante gapakita.

 

Aduna pod gani usa ka usa,

sama sa tinuod nga lasang,

ang nakaapan lang,

ang mga lingkuranan sa ilang likod,

kung diin ang nakaasul nga si Neneng nakahikot.      

 

Ug sa likod sa leon misakay si Dodong namuti,  

ang iyang mga kamot gipaningot, nangapyot, samtang ang leon nagpakita

sa iyang mga ngipon ug dila.

 

Ug sa matag karon ug unya ang puting

elepante gapakita.

 

Ug sa mga kabayo

nanugok ang mga Dodong ug Inday,

pastilan, mora’g natub-an na

ang pagsakay-sakay,

 

 

 

taliwala sa inambakay,

gatinan-away, dinhi, didto, bisa’g asa-

 

Ug sa matag karon ug unya ang puting elepante gapakita.

 

Ug sa iyang pagsud-ong ngadto ug ngari, gadali, nga maundang na,

ang pagtuyok-tuyok, nga walay tumong nga tinuod.

 

Ang pula, ang berde, ug ang abohon galabay-labay, gamay nga gakaduol nga barog-.

Ug usahay mapahiyumon, gapanglingo, gapangbidlis, nagpauyon-uyon, unya gakawala, taliwala aning makaputol og ginhawa, apan walay tumong nga dula. 

 

IV. ROSANG KAGABHION

 

KARONG adlawa akong hagkan ang rosas

alang kanimo, hagkan nako ang rosas alang kanimo, alang kanimo akong hagkan ang sa dugay nang panahong wala mahagki nga rosas.

 

Matag pasong tamnanan napuno; gabukhad lag iyaha gatusan ka higayon,

sama sa tanamang puno sa kabulakan,  

Gapamukhad lag iyaha ug mopaibabaw. 

 

Sama sa matahom nga kagabhion

Makapalukmay sa dughan

sama sa mga bituon  ibabaw sa kapatagan

makapanganga sa katahom

Rosa sa kagabhion rosa sa kagabhion.

 

 

VI. GUSTO KONG MAIMO

 

GUSTO kong modamgo sa hilum ug ang iyang

kaanindot sama sa payag nga gialirungan ug kabulakan sa tugkaran. Gusto kong ang hikap sa Imong mga kamot sa akong mga kamot ug buhok, sa akong kagabhion makauban. Dili ko gustong makighinabi sa uban, aron ang

alingawngaw sa Imong mga Pulong, (nga makapahilis sa akong dughan ug imong tingog nga makalipay), dili mawala, ug gusto kong human sa pagkilumkilom wala nay hayag makita aron ang sinag sa Imong mga mata linibung gaantos mahupay... Gusto kong mopanaw ngadto Kanimo, sama sa awit sa pag-ampo sa mga bata sa sayong kabuntagon, sama sa usa ka raket padulong sa nag-inusarang bituon. Gusto ko nga Maimo.   

 

 

 

VII. POSIBLE KAHA

 

POSIBLE kaha, nga ang tawo linibung katuigan nasinati, sa pagsud-ong, sa paghuna-huna, ug pagtuon, ug nga ang maong linibung katuigan milakaw sama lamang sa usa ka reses sa tunghaan, diin ang  snaks nga balon kan-on?

Oo, posible kana.

 

Posible kaha, nga bisan pa man sa mga bag-ong diskubre ug abanse, bisan pa man sa kultura, relihiyon ug kinaadman ang tawo magpabilin  lang gihapong mabaw? Posible kaha, nga bisan pa man aning kamabaw, naay nagapahipi, sama sa maanindot nga sofa nga natabunan sa baratohong plastik, panahon sa sa ting-init?

Oo, posible kana.

 

 

Posible kaha, nga ang leksyon sa tibuok kasaysayan wala masabtan? Posible kaha, nga ang kagahapon nasayop, tungod kay ang nahimong tukok mao ang pagsabwag sa balita

sa tibuok kalibutan, ug dili ang tinuod nga mensahe sa Usa ka Tawo, nga langyaw ug gipatay.

 

Oo, posible kana.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I. WENN ES NUR EINMAL SO GANZ STILLE WÄRE

 

WENN es nur einmal so ganz stille wäre

Wenn das Zufällige und Ungefähre verstummte und nachbarliche Lachen,

wenn das Geräusch, das meine Sinne machen,

mich nicht so sehr verhinderte am Wachen-:

 

Dann könnte ich in einem tausendfachen

Gedanken bis am deinen Rand dich denken

Und dich besitzen (nur ein Lächeln lang),

um dich an alles Leben zu verschenken

wie einen Dank.

 

 

 

 

II. SIEHE

 

SIEHE, ich wusste es sind

solche, die nie den gemeinsamen Gang

lernten zwischen den Menschen

sondern der Aufgang in plötzlich

entatmete Himmel

war ihr Erstes. Der Flug

durch die Liebe Jahrtausende

ihr Nächstes, Unendliches.

 

Eh sie noch lächelten

Weinten sie schon vor Freude;

eh sie noch weinten

war die Freude schon ewig.

 

Frage mich nicht

wie lange sie fühlten; wie lange

sah man sie noch? Denn unsichtbare sind

unsägliche Himmel

über der inneren Landschaft.

 

Eines ist Schicksal. Da werden die Menschen

Sichtbarer. Stehn wie Türme. Verfalln.

Aber die Liebenden gehen

über der eignen Zerstörung

ewig hervor, denn aus den Ewigen

ist kein Ausweg. Wer widerruft

Jubel?

 

 

 

III. ÜBERFLIESSENDE HIMMEL

 

ÜBERFLIESSENDE Himmel verschwendeter Sterne prachten über Kümmernis. Statt in die Kissen, weine hinauf. Hier, an dem weinenden schon, an dem endenden Antlitz, um sich greifend, beginnt der hinreißende Weltraum. Wer unterbricht, wenn du dort hin drängst, die Strömung? Keiner. Es sei denn, dass du plötzlich ringst mit der gewaltigen Richtung jener Gestirne nach dir. Atme.

Atme das Dunkel der Erde und wieder aufschau! Wieder. Leicht und Gesichtslos lehnt sich von oben Tiefe dir an. Das gelöste nachtenthaltne Gesicht giebt dem deinigen Raum.

 

 

 

 

 

IV. DAS KARUSSELL

Jardin du Luxembourg

 

MIT einem Dach und seinem Schatten dreht sich eine kleine Weile der Bestand

von bunten Pferden, alle aus dem Land,

das lange zögert, eh es untergeht,

Zwar manche sind an Wagen angespannt,

doch alle haben Mut in ihren Mienen;

ein böser roter Löwe geht mit ihnen

und dann ein weißer Elefant.

 

 

Sogar ein Hirsch ist da, ganz wie im Wald,

nur dass er einen Sattel trägt und drüber

ein kleines blaues Mädchen ausgeschnallt.

 

Und auf dem Löwen reitet weiß ein Junge

und hält sich mit der kleinen heißen Hand,

die weil der Löwe Zähne zeigt und Zunge.

 

Und dann und wann ein weißer Elefant.

 

Und auf den Pferden komme sie vorüber,

auch Mädchen, helle, diesem Pferdesprunge

fast schon entwachsen; mitten in dem Schwunge

schauen sie auf, irgendwohin, herüber-

 

Und dann und wann ein weißer Elefant.

 

Und das geht hin und eilt sich, dass es endet,

und kreist und dreht sich nur und hat kein Ziel.

Ein Rot, ein Grün, ein Grau vorbeigesendet,

 

 

ein kleines kaum begonnenes Profil-.

Und manchesmal ein Lächeln, hergewendet,

ein seliges, das blendet und verschwendet

an dieses atemlose blinde Spiel…

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

IV. ROSENNACHT

 

HEUTE will ich dir zu Liebe Rosen

Fühlen, Rosen fühlen dir zu Liebe,

dir zu Liebe heute lange lange

nicht gefühlte Rosen fühlen, Rosen.

 

Alle Schalen sind gefüllt, sie liegen

in sich selber jede Hundert Male,

wie von Talen ausgefüllte Tale

liegen sie in sich und überwiegen.

 

So unsäglich wie die Nacht

Überwiegen sie den Hingegebnen,

wie die Sterne über Ebnen

überstürzen sie mit Pracht.

Rosennacht Rosenacht.

 

 

VI. ICH WILL DU SEIN

 

ICH will leise Träume träumen und mit ihrem Glanz wie mit Ranken meine Stube zum Empfang. Ich will den Segen Deiner Hände auf meinen Händen und meinem Haar in meine Nacht mitnehmen. Ich will nicht zu den Menschen reden, damit ich den Nachklang Deiner Worte, (der wie ein Schmelz über den meinen zittert und ihren Klang reich macht), nicht verschwende, und ich will nach der Abendsonne in kein Licht mehr sehen um am Feuer Deiner Augen tausend leise Opfer zu entzünden… Ich will aufgehen in Dir, wie das Kindergebet im lauten, jauchzenden Morgen, wie die Rakete bei den einsamsten Sternen. Ich will Du sein.

 

 

 

 

 

VII. IST ES MÖGLICH

 

IST es möglich, dass man Jahrtausende

Zeit gehabt hat, zu schauen,

nachzudenken und aufzuzeichnen, und

dass man die Jahrtausende hat vergehen

lassen wie eine Schulpause, in der man

sein Butterbrot isst und einen Apfel?

Ja, es ist möglich.

 

Ist es möglich, dass man trotz Erfindungen und Fortschritten, trotz Kultur, Religion und Weltweisheit an der Oberfläche des Lebens geblieben ist? Ist es möglich, dass man sogar diese Oberfläche, die doch immerhin etwas gewesen wäre, mit einem unglaublich langweiligen Stoff überzogen hat, so dass sie aussieht wie die Salonmöbel in den Sommerferien?

Ja, es ist möglich.

 

Ist es möglich, dass die ganze Weltgeschichte missverstanden worden ist? Ist es möglich, dass die Vergangenheit falsch ist, weil man immer von ihren Massen gesprochen hat, gerade, als ob man von einem Zusammenlauf vieler Menschen erzählte, statt von dem Einen zu sagen, um den sie herumstanden weil

er fremd war und starb?

 

Ja, es ist möglich.

 

 

 

 

 

Migrant Woes

Pinoy Migrant

 

 

To be a migrant

is to be alone

eating strange food

listening to foreign tongues

in a faraway land

 

To be a migrant

is to bear

the northern cold

or the desert heat

either from nature

or human streak

 

To be a migrant

is to be vulnerable  

to prejudice and discrimination

from mild to extreme form:

from subtle patronizing

to uncovered acts of disgust

from suspicious looks

to physical attack

 

To be a migrant

is to be a young girl/woman

caressing an elderly white husband

telling oneself: for my family

I’d learn to love this man

 

To be a migrant

is to dream of home

at night and

to wake up full of angst:

did the neighbour

tell the police last night

an asian-looking woman

cleaning the house;

or caring for old Mr. Schmidt

behind your back?

 

To be a migrant

is to be called a hero

for sending euros, dinars, yens

and dollars every month

feeding the bellies of corrupt politicians,

who doesn’t care about my welfare

when I come back

 

To be a migrant

is to dream of a better world:

where food is on the table

where children get education

where the sick gets medication

  

To be a migrant

is to pray at night

for a better world to live in:

to be home once again

and forever…

Amen.  

 

 

Donnerstag, 30. August 2007

Southern Longing

The four seasons

winter

the northern sun

biting my skin

one sunny winter

how strangely different

its sting  feels…

compared

to the familiar warmth

of the   morning sun

of my  southern  homeland.

 

spring

the north wind

blew its gentle breath

and the earth cold and dry

responded softly….

with open  lips

the parched corner  of her mouth

in anticipation …

moistened…

 

summer

 

a boiled tea,  i drank a cup

hot air around exploded,

sweat trickled down my armpits

refreshing the  body that longed

for the cool beach by the  sea.

 

 fall

 

autumn came and one by one

beings  stood naked

gently, silently

surrendering

ah…freedom!