Sometime ago in the Philippines, I came across the english translation of the poems of Rainer Maria Rilke (1884-1894) and was immediately struck by its magnificently elegant, romantic, and mystical lines. I told then myself "oh, if I could only read the original." I didn't have any inkling then that many years later, I would not only read Rilke in the original German but would be so inspired to translate some of them into my very own tongue- Cebuano.
Here for those of you whom I met in our recent vacation in the Philippines and who are asking for these Cebuano translations. I'm putting them in my blog.
For the benefit of those who read and speak Cebuano and German, I'm also printing the original. I'd be grateful for your comments. For the Cebuano, I owe Karl Gaspar from Davao already lots of it.
| I. KUNG ADUNA LANG UNTAY GAMAY NGA KAHILUM KUNG aduna lang untay gamay nga kahilum Kung ang mga wala damhang kasaba ug matag unya’ng hagikhik sa mga silingan, kung ang kahigwaus gikan sa akong kinailadman dili makababag sa akong pagpulaw-: Mahimong molupad ang akong hunahuna linibu ka pilo hanggtud sa imong baybayan Aron ikaw maangkon (bisan tuod hangtud sa usa ka pahiyum lang), ug ang tibuok kong kinabuhi kanimo igasa agig pasalamat. II. SUD-ONGA SUD-ONGA, nasayod ko nga sila nga dili maantigong mosunod sa mga uso sa kalibutan; apan abtik moambit sa takulahawng pagsubang sa langitnong himaya, mahiuna. Ang paglupad padulong sa Gugmang walay kinutuban, mosunod, walay pag-undang. Sa dili pa sila mopahiyom Makahilak na sila sa Kalipay; sa dili pa motulo ang ilang mga luha ilang kasadya, wala nay katapusan. Ayaw ko pangutan-a hangtud kanus-a nila bation; hangtud kanus-a man nila masud-ong? Kay dili man makita ang dili matukib nga langit sulod sa kasing-kasing. Usa ka kapalaran. Diin ang tibuok katawhan makit-an. Gatindog morag Tore. Katumpagon. Apan ang naghigugmaay dugay rang nakalingkawas, adto sa kinabuhing wala’y katapusan. Kinsa’y mopabalik sa Himaya? III. GADAGAYDAYNG LANGIT GADAGAYDAYNG langit ug matahom nga bulalakaw makahupay sa mga kahigwaos. Imbis sa unlan magahilak, ipagawas. Dinhi uban sa mga gahilak, paingon sa makahupay nga hulagway, aron imong mahikap, ang tuburan sa makaibog nga kawanangan. Kinsay makapugong, kung ikaw didto molusob, gibuswak og kusog? Walay usa. Gawas nuon, kung ikaw mismo hingkalit mituyok pasulod sa imong kaugalingong mapasigarbuhong kapunawpunawan. Pagginhawa. Ginhawaa ang kangitngit sa kalibutan ug bukha ang mga mata! Usba. Pagaan ug sa walay paghunahuna sandig pataas, palalum sulod kanimo. Ang gipapas nimong larawan maggasa kanimo ug kaugalingong kawanangan. IV. ANG KARUSEL Ang hardin sa Luxemburgo UBAN sa atop ug iyang anino taud-taod nga gatuyok-tuyok ang karusel hinimo sa mga kabayong de color, tanan nagagikan sa tugwayanan, morag nagduha-duhang mopaubos, unya mopataas. Pipila kanila hago ang hitsura apan ang ilang mga pininturahang nawong makalingaw; ang leon nga nakapula morag nasuko uban kanila, ug sa matag karon ug unya ang puting elepante gapakita. Aduna pod gani usa ka usa, sama sa tinuod nga lasang, ang nakaapan lang, ang mga lingkuranan sa ilang likod, kung diin ang nakaasul nga si Neneng nakahikot. Ug sa likod sa leon misakay si Dodong namuti, ang iyang mga kamot gipaningot, nangapyot, samtang ang leon nagpakita sa iyang mga ngipon ug dila. Ug sa matag karon ug unya ang puting elepante gapakita. Ug sa mga kabayo nanugok ang mga Dodong ug Inday, pastilan, mora’g natub-an na ang pagsakay-sakay, taliwala sa inambakay, gatinan-away, dinhi, didto, bisa’g asa- Ug sa matag karon ug unya ang puting elepante gapakita. Ug sa iyang pagsud-ong ngadto ug ngari, gadali, nga maundang na, ang pagtuyok-tuyok, nga walay tumong nga tinuod. Ang pula, ang berde, ug ang abohon galabay-labay, gamay nga gakaduol nga barog-. Ug usahay mapahiyumon, gapanglingo, gapangbidlis, nagpauyon-uyon, unya gakawala, taliwala aning makaputol og ginhawa, apan walay tumong nga dula. IV. ROSANG KAGABHION KARONG adlawa akong hagkan ang rosas alang kanimo, hagkan nako ang rosas alang kanimo, alang kanimo akong hagkan ang sa dugay nang panahong wala mahagki nga rosas. Matag pasong tamnanan napuno; gabukhad lag iyaha gatusan ka higayon, sama sa tanamang puno sa kabulakan, Gapamukhad lag iyaha ug mopaibabaw. Sama sa matahom nga kagabhion Makapalukmay sa dughan sama sa mga bituon ibabaw sa kapatagan makapanganga sa katahom Rosa sa kagabhion rosa sa kagabhion. VI. GUSTO KONG MAIMO GUSTO kong modamgo sa hilum ug ang iyang kaanindot sama sa payag nga gialirungan ug kabulakan sa tugkaran. Gusto kong ang hikap sa Imong mga kamot sa akong mga kamot ug buhok, sa akong kagabhion makauban. Dili ko gustong makighinabi sa uban, aron ang alingawngaw sa Imong mga Pulong, (nga makapahilis sa akong dughan ug imong tingog nga makalipay), dili mawala, ug gusto kong human sa pagkilumkilom wala nay hayag makita aron ang sinag sa Imong mga mata linibung gaantos mahupay... Gusto kong mopanaw ngadto Kanimo, sama sa awit sa pag-ampo sa mga bata sa sayong kabuntagon, sama sa usa ka raket padulong sa nag-inusarang bituon. Gusto ko nga Maimo. VII. POSIBLE KAHA POSIBLE kaha, nga ang tawo linibung katuigan nasinati, sa pagsud-ong, sa paghuna-huna, ug pagtuon, ug nga ang maong linibung katuigan milakaw sama lamang sa usa ka reses sa tunghaan, diin ang snaks nga balon kan-on? Oo, posible kana. Posible kaha, nga bisan pa man sa mga bag-ong diskubre ug abanse, bisan pa man sa kultura, relihiyon ug kinaadman ang tawo magpabilin lang gihapong mabaw? Posible kaha, nga bisan pa man aning kamabaw, naay nagapahipi, sama sa maanindot nga sofa nga natabunan sa baratohong plastik, panahon sa sa ting-init? Oo, posible kana. Posible kaha, nga ang leksyon sa tibuok kasaysayan wala masabtan? Posible kaha, nga ang kagahapon nasayop, tungod kay ang nahimong tukok mao ang pagsabwag sa balita sa tibuok kalibutan, ug dili ang tinuod nga mensahe sa Usa ka Tawo, nga langyaw ug gipatay. Oo, posible kana. | I. WENN ES NUR EINMAL SO GANZ STILLE WÄRE WENN es nur einmal so ganz stille wäre Wenn das Zufällige und Ungefähre verstummte und nachbarliche Lachen, wenn das Geräusch, das meine Sinne machen, mich nicht so sehr verhinderte am Wachen-: Dann könnte ich in einem tausendfachen Gedanken bis am deinen Rand dich denken Und dich besitzen (nur ein Lächeln lang), um dich an alles Leben zu verschenken wie einen Dank. II. SIEHE SIEHE, ich wusste es sind solche, die nie den gemeinsamen Gang lernten zwischen den Menschen sondern der Aufgang in plötzlich entatmete Himmel war ihr Erstes. Der Flug durch die Liebe Jahrtausende ihr Nächstes, Unendliches. Eh sie noch lächelten Weinten sie schon vor Freude; eh sie noch weinten war die Freude schon ewig. Frage mich nicht wie lange sie fühlten; wie lange sah man sie noch? Denn unsichtbare sind unsägliche Himmel über der inneren Landschaft. Eines ist Schicksal. Da werden die Menschen Sichtbarer. Stehn wie Türme. Verfalln. Aber die Liebenden gehen über der eignen Zerstörung ewig hervor, denn aus den Ewigen ist kein Ausweg. Wer widerruft Jubel? III. ÜBERFLIESSENDE HIMMEL ÜBERFLIESSENDE Himmel verschwendeter Sterne prachten über Kümmernis. Statt in die Kissen, weine hinauf. Hier, an dem weinenden schon, an dem endenden Antlitz, um sich greifend, beginnt der hinreißende Weltraum. Wer unterbricht, wenn du dort hin drängst, die Strömung? Keiner. Es sei denn, dass du plötzlich ringst mit der gewaltigen Richtung jener Gestirne nach dir. Atme. Atme das Dunkel der Erde und wieder aufschau! Wieder. Leicht und Gesichtslos lehnt sich von oben Tiefe dir an. Das gelöste nachtenthaltne Gesicht giebt dem deinigen Raum. IV. DAS KARUSSELL Jardin du Luxembourg MIT einem Dach und seinem Schatten dreht sich eine kleine Weile der Bestand von bunten Pferden, alle aus dem Land, das lange zögert, eh es untergeht, Zwar manche sind an Wagen angespannt, doch alle haben Mut in ihren Mienen; ein böser roter Löwe geht mit ihnen und dann ein weißer Elefant. Sogar ein Hirsch ist da, ganz wie im Wald, nur dass er einen Sattel trägt und drüber ein kleines blaues Mädchen ausgeschnallt. Und auf dem Löwen reitet weiß ein Junge und hält sich mit der kleinen heißen Hand, die weil der Löwe Zähne zeigt und Zunge. Und dann und wann ein weißer Elefant. Und auf den Pferden komme sie vorüber, auch Mädchen, helle, diesem Pferdesprunge fast schon entwachsen; mitten in dem Schwunge schauen sie auf, irgendwohin, herüber- Und dann und wann ein weißer Elefant. Und das geht hin und eilt sich, dass es endet, und kreist und dreht sich nur und hat kein Ziel. Ein Rot, ein Grün, ein Grau vorbeigesendet, ein kleines kaum begonnenes Profil-. Und manchesmal ein Lächeln, hergewendet, ein seliges, das blendet und verschwendet an dieses atemlose blinde Spiel… IV. ROSENNACHT HEUTE will ich dir zu Liebe Rosen Fühlen, Rosen fühlen dir zu Liebe, dir zu Liebe heute lange lange nicht gefühlte Rosen fühlen, Rosen. Alle Schalen sind gefüllt, sie liegen in sich selber jede Hundert Male, wie von Talen ausgefüllte Tale liegen sie in sich und überwiegen. So unsäglich wie die Nacht Überwiegen sie den Hingegebnen, wie die Sterne über Ebnen überstürzen sie mit Pracht. Rosennacht Rosenacht. VI. ICH WILL DU SEIN ICH will leise Träume träumen und mit ihrem Glanz wie mit Ranken meine Stube zum Empfang. Ich will den Segen Deiner Hände auf meinen Händen und meinem Haar in meine Nacht mitnehmen. Ich will nicht zu den Menschen reden, damit ich den Nachklang Deiner Worte, (der wie ein Schmelz über den meinen zittert und ihren Klang reich macht), nicht verschwende, und ich will nach der Abendsonne in kein Licht mehr sehen um am Feuer Deiner Augen tausend leise Opfer zu entzünden… Ich will aufgehen in Dir, wie das Kindergebet im lauten, jauchzenden Morgen, wie die Rakete bei den einsamsten Sternen. Ich will Du sein. VII. IST ES MÖGLICH IST es möglich, dass man Jahrtausende Zeit gehabt hat, zu schauen, nachzudenken und aufzuzeichnen, und dass man die Jahrtausende hat vergehen lassen wie eine Schulpause, in der man sein Butterbrot isst und einen Apfel? Ja, es ist möglich. Ist es möglich, dass man trotz Erfindungen und Fortschritten, trotz Kultur, Religion und Weltweisheit an der Oberfläche des Lebens geblieben ist? Ist es möglich, dass man sogar diese Oberfläche, die doch immerhin etwas gewesen wäre, mit einem unglaublich langweiligen Stoff überzogen hat, so dass sie aussieht wie die Salonmöbel in den Sommerferien? Ja, es ist möglich. Ist es möglich, dass die ganze Weltgeschichte missverstanden worden ist? Ist es möglich, dass die Vergangenheit falsch ist, weil man immer von ihren Massen gesprochen hat, gerade, als ob man von einem Zusammenlauf vieler Menschen erzählte, statt von dem Einen zu sagen, um den sie herumstanden weil er fremd war und starb? Ja, es ist möglich. |
| | |
7 Kommentare:
Wow.
The Cebuano translation held through!
Good job.
I mean, I don't speak German, but reading the Cebuano version made me understand what Rilke's German original tried to convey!
Danke, Salamat! Have you read Rilke in English? I wonder which one of his poems you like most? And which among the one I translated?
havent read rilke. just learned about him from this blog. that's how ignorant i am re poetry. but i have started to read jame butler yeats and robert frost.
and now, happily, you read mine:
e(ternal)Poet
I am a poet wandering aimlessly
along the metropolis’ long boulevards
writing grafittis on its walls
Or surfing mindlessly in the internet super highway
Twittering digits into words
I am a poet who doesn’t use any pencil nor pen
My words are printed not with black ink on glossy paper
but on small screens of hand notebooks
or that of mobile phones
I am a poet not bound by any grammar
my words are slang, universal,
punchaminitt, aocrhomsalamunich,
eclectic reflecting my electronic identity
I am a poet who eats baguette at breakfast
prefers sashimi for lunch
drinks cappuccino at midday break
take some puffs of marihuana with strangers in pubs
and drinks vodka or mojito to cap the night
I am a poet with no forwarding address
my home is unknown yet with a few digital strokes
i’m reachable
I am a poet whose lines are not reviewed by critics
nor forcibly etched in children’s memories
for them to recite on cue
at boring public gatherings
No, my poems are very personal
have no lasting meaning
written down to be read
and to be experienced fleetingly
like a last glimpse of a morning dew
before it vanishes under the heat of the sun
evoking that familiar raw emotion
over things ephemeral
insignificant,
yet significant at the same time.
ah, the wandering poet. reminds me that i wrote poem when i was on travel. maybe because those boring waits at airports and long transatlantic could really drive you crazy. hahaha! i like reading poems like this, almost like pure streams of beautiful thoughts.
Eh sie noch lächelten
Weinten sie schon vor Freude;
eh sie noch weinten
war die Freude schon ewig.
Yes - I know what he means. Thanks, Jack.
Kommentar veröffentlichen